TUR-P

Transüretral prostat rezeksiyonu (TUR-P), iyi huylu prostat büyümesi nedeniyle daralan idrar yolunun vücutta hiçbir dış kesi oluşturulmadan, doğrudan doğal kanaldan girilerek açıldığı kapalı bir cerrahi tedavi yöntemidir. Bu operasyon idrar akışına fiziksel bir engel oluşturan büyümüş prostat dokusunun özel endoskopik sistemler yardımıyla içeriden tıraşlanıp temizlenmesi prensibiyle gerçekleştirilir. Günlük yaşamı oldukça zorlaştıran idrar yapma güçlüğü, tazyik kaybı ve mesaneyi tam boşaltamama gibi tıkanıklık sorunları, altın standart olarak kabul edilen bu kapalı prostat ameliyatı ile kalıcı biçimde çözülür. Böylece idrar akışı hızla eski sağlıklı formuna kavuşurken, böbrek ve mesane sağlığı da güvence altına alınmış olur.

İyi Huylu Prostat Büyümesi Vücudumuzda Nasıl Bir Mekanizma İle İşler ve TUR-P Neden Gerekli Olur?

Erkek anatomi yapısında prostat, mesanenin hemen altında konumlanan ve idrarı dışarı taşıyan kanalı çepeçevre saran, yaklaşık bir ceviz büyüklüğündeki salgı bezidir. İlerleyen yaşla birlikte genetik faktörler ve bedendeki hormonal değişimlerin bir araya gelmesi sonucunda prostat hücrelerinde sayısal bir artış görülmeye başlar. Bu hücresel çoğalma süreci tıbbi olarak bir kanser anlamına gelmez, tamamen iyi huylu bir büyümedir. Ancak prostat hacmen büyüdükçe, yapısal konumu gereği içinden geçen idrar kanalını adeta bir mengene gibi sıkıştırmaya başlar. Kanalın dışarıdan gelen bu doku baskısıyla daralması, idrarı depolayan ve pompalayan mesanenin işini oldukça zorlaştırır.

Mesane kası, idrarı bu daralmış kanaldan dışarı atabilmek için normalden çok daha yüksek bir basınç üretmek zorunda kalır. İlk başlarda mesane bu duruma uyum sağlamaya çalışır ve kas yapısını kalınlaştırarak artan direnci aşmaya gayret eder. Ancak aylar ve yıllar süren bu zorlu çaba, zamanla mesane kasının yorulmasına ve esnekliğini yitirmesine yol açabilir. Yorulan mesane, artık idrarı boşaltamamaya başlar. İçeride sürekli olarak bir miktar idrarın kalması, idrar yolu enfeksiyonlarına, mesane taşı oluşumuna ve hastalarda sürekli bir huzursuzluk hissine zemin hazırlar. Mekanik bir engel olan bu daralmanın ilaçlarla aşılamadığı durumlarda TUR-P devreye girerek tıkanıklığı içeriden çözer ve mesanenin rahatlamasını sağlar.

TUR-P Ameliyatına İhtiyaç Duyulduğunu Gösteren Başlıca Şikayetler Nelerdir?

Prostat dokusunun idrar kanalına yaptığı baskı, kendini günlük hayatta çeşitli üriner sistem semptomlarıyla belli eder. Pek çok kişi bu durumu yaşlanmanın doğal bir sonucu sanıp başlarda pek önemsemez. Hastalar genellikle ilk olarak uyku düzenlerinin bozulmasından şikayet ederler. Geceleri tuvalete kalkma ihtiyacının giderek artması, hem uyku kalitesini düşürür hem de gün içinde sürekli bir yorgunluk hissine yol açar. Gündüz saatlerinde ise tuvalete gitme sıklığında artış yaşanabilir. Bununla birlikte tuvalete gidildiğinde idrarın hemen başlamaması, musluğun başında bir süre beklemek zorunda kalınması oldukça yaygın bir durumdur.

Tıkanıklığın derecesi arttıkça idrarın akım gücünde ve tazyikinde belirgin bir zayıflama gözlemlenir. Eskiden tek seferde, uzağa ve güçlü bir şekilde yapılan idrar, artık ayak ucuna doğru, kesik kesik, damla damla veya çatallanarak gelmeye başlayabilir. Tuvaletten kalkıldıktan hemen sonra bile sanki mesane tam boşalmamış, hala içeride idrar varmış gibi rahatsız edici bir his yaşanabilir. Bu durum hastaların sosyal hayatlarını kısıtlamalarına, uzun yolculuklardan kaçınmalarına ve gittikleri her alışveriş merkezinde önce tuvaletin yerini aramalarına neden olabilir. Zamanla bu şikayetler, yaşam enerjisini çeken büyük bir yüke dönüşebilir.

Hastaların günlük yaşantısını en çok zorlayan şikayetler şunlardır:

• Geceleri idrara çıkma ihtiyacı
• İdrarı başlatmakta zorlanma
• İdrar tazyikinde zayıflama
• Kesik kesik idrar yapma
• Damlama problemi
• Mesanenin tam boşalmama hissi
• Ani sıkışma atakları

TUR-P Kararı Öncesi Hangi Tanısal Testler Uygulanmaktadır?

Cerrahi bir işleme karar verilmeden önce, hastanın hissettiği şikayetlerin derecesi ile tıbbi testlerden elde edilen bulgular bir arada harmanlanır. Süreç genellikle hastanın mevcut durumunu anlamaya yönelik detaylı bir muayene ile başlar. Fiziksel muayene sırasında prostatın tahmini büyüklüğü, dokusunun yapısı ve yüzeyinde şüpheli bir sertlik olup olmadığı değerlendirilir. Aynı zamanda kanda prostat spesifik antijen adı verilen bir değere bakılır. Kısaca PSA olarak bilinen bu değer, prostat bezinin genel sağlığı hakkında önemli ipuçları sunar ve iyi huylu büyüme dışındaki olası risklerin ihtimalini değerlendirmeye yardımcı olur.

İdrar kanalındaki tıkanıklığın ne boyutta olduğunu sayısal verilerle görmek için idrar akım testi yapılır. Hasta huni şeklindeki özel bir cihaza idrarını yapar ve bu cihaz, idrarın hızını, süresini ve şeklini grafiksel olarak bilgisayara aktarır. Akabinde yapılan ultrason incelemesiyle, prostatın gram cinsinden tahmini hacmi hesaplanır ve işeme sonrasında mesanede ne kadar idrar kaldığı ölçülür. İçeride kalan idrar miktarının yüksek olması, mesanenin artık zorlandığının en açık göstergelerinden biridir. Böbreklerin durumunu görmek için de temel kan testlerinden faydalanılır. Tüm bu veriler bir araya getirildiğinde, hastanın durumunun ilaçla mı yoksa operasyonla mı daha iyi yönetilebileceği ortaya konur.

Tanı aşamasında en sık başvurulan yöntemler şunlardır:

• Uluslararası semptom anketi
• Fiziksel muayene
• Kanda PSA testi
• Böbrek fonksiyon testleri
• İdrar akım testi
• Üriner sistem ultrasonografisi

İlaçların Yetersiz Kaldığı Hangi Durumlarda TUR-P Gerekli Hale Gelir?

İyi huylu prostat büyümesi tedavisinde çoğu zaman ilk basamak olarak çeşitli hap tedavileri tercih edilir. Bu ilaçlar prostatı çevreleyen kasları gevşeterek veya bezin hacmini aylar içinde bir miktar küçülterek hastanın idrar akışını rahatlatmayı hedefler. Ancak prostatın yıllar içinde yavaş yavaş büyümeye devam eden doğası gereği, zaman içinde ilaçların sağladığı fayda azalabilir. Hastanın şikayetleri ilaç kullanmasına rağmen artarak devam ediyorsa veya ilaçların yol açtığı bazı yan etkiler hastayı rahatsız ediyorsa cerrahi seçenek masaya yatırılır.

Bunun yanında, bazı klinik tablolar vardır ki ilaç tedavisi denenmeden veya hasta ilaç kullanırken aniden gelişerek ameliyatı bir zorunluluk haline getirir. Bunların başında idrar yolunun tamamen tıkanması durumu gelir. Hasta birdenbire hiç idrar yapamaz duruma gelir, şiddetli bir ağrı yaşar ve acil olarak sonda takılması gerekir. Sonda çekildikten sonra bile tıkanıklık devam ediyorsa operasyon gerekli olur. Ayrıca prostat damarlarından kaynaklanan ve durdurulamayan kanamalar, içeride biriken idrarın yol açtığı tekrarlayan şiddetli enfeksiyonlar veya mesane içinde taş oluşumu gibi durumlar ameliyat kararı alınmasını gerektirir.

Cerrahi kararı verdiren başlıca klinik durumlar şunlardır:

• Sonda takılmasını gerektiren tıkanıklıklar
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Mesane taşları
• İdrardan kan gelmesi
• Mesane duvarı bozulmaları
• Böbrek fonksiyonlarında yorulma

TUR-P Ameliyatında Kullanılan Enerji Yöntemleri Nelerdir?

Teknolojinin tıp alanındaki ilerlemesi, prostat ameliyatlarında kullanılan cihazların da değişimine olanak sağlamıştır. TUR-P operasyonlarında dokuyu kesmek ve kanamaları durdurmak için yüksek frekanslı elektrik enerjisi kullanılır. Bu enerjinin dokuya nasıl iletildiğine bağlı olarak sistemler temelde monopolar ve bipolar olmak üzere farklılaşır. Hangi sistemin kullanılacağı hastanın durumuna ve mevcut donanıma göre belirlenir.

Monopolar sistemler, üroloji pratiğinde yıllarca güvenle kullanılmış geleneksel yöntemlerdir. Bu sistemde enerji aletin ucundan çıkar, prostat dokusunu keser ve hastanın vücuduna yerleştirilen bir topraklama plağı aracılığıyla cihaza geri döner. Elektriğin güvenli iletimi için ameliyat sahası iletken olmayan özel sıvı solüsyonlarla sürekli olarak yıkanır. Bu yöntemde ameliyat süresi uzadıkça, açık damarlardan bu sıvıların kana karışma ihtimali belirebilir. Kana fazla sıvı karışması bedenin tuz dengesini değiştirebileceğinden, monopolar cerrahi süresinin genellikle belli bir zaman dilimiyle sınırlandırılması tercih edilir.

Günümüzde giderek daha yaygın hale gelen bipolar veya plazmakinetik sistemlerde ise çok daha gelişmiş ve bedeni koruyan bir mekanizma bulunur. Bu teknolojide elektrik enerjisi sadece aletin ucundaki küçük iki nokta arasında dolanır, hastanın vücudundan geçmez. En büyük avantajı ise yıkama sıvısı olarak tamamen vücut sıvılarımıza benzeyen serum fizyolojik, yani basit tuzlu su kullanılmasıdır. Tuzlu suyun içindeki moleküller enerjiyle buluştuğunda aletin ucunda bir enerji kalkanı oluşur. Bu kalkan prostat dokusunu yüksek ısıyla yakmak yerine buharlaştırarak keserken, aynı anda kılcal damarları nazikçe mühürler. Serum fizyolojik kullanıldığı için, sıvı kana karışsa bile vücudun sodyum dengesi olumsuz etkilenmez. Bu durum büyük prostatları daha geniş bir zaman diliminde rahatça temizleme ve ameliyatı daha az kanamayla atlatma imkanı sunar.

TUR-P Ameliyatı Öncesi Hazırlık Sürecinde Nelere Dikkat Edilir?

Ameliyat kararı alındıktan sonra, operasyonun sorunsuz geçmesi ve iyileşmenin hızlanması için titiz bir hazırlık aşaması başlar. Bu aşamadaki en önemli adımlardan biri, idrar yolunda aktif bir enfeksiyon olmadığından emin olmaktır. İdrar tahlili ve kültür testlerinde mikrop saptanması durumunda, işlem öncesinde uygun antibiyotiklerle bu enfeksiyonun tamamen kurutulması sağlanır. Enfeksiyonlu bir ortamda cerrahi işlem yapmak, kana mikrop karışma riskini barındırdığı için işlem öncesi steril idrar elde etmek temel kuraldır.

Hastanın genel sağlık durumu kronik hastalıkları ve kullandığı diğer ilaçlar detaylı olarak gözden geçirilir. İleri yaş grubunda tansiyon, kalp stentleri veya ritim bozuklukları nedeniyle sıkça kullanılan kan sulandırıcı ilaçların yönetimi kritik bir konudur. Prostat oldukça damarlı bir organ olduğundan, kanama riskini yönetmek adına bu tür ilaçlar ilgili branş doktorlarının onayıyla operasyondan belirli bir süre önce kesilir. Gerekirse bu süreçte daha kısa etkili iğne tedavilerine geçilerek hastanın kalbi korunurken ameliyat için de güvenli bir ortam oluşturulur. Ayrıca anestezi doktoru, hastanın yapısına en uygun uyutma veya uyuşturma yöntemine karar verir.

Hazırlık sürecinin temel unsurları şunlardır:

• Detaylı kan tahlilleri
• İdrar kültürü
• Anestezi muayenesi
• Kronik ilaçların düzenlenmesi
• Kan sulandırıcıların yönetimi
• Ameliyat sabahı açlık süresi

TUR-P Cerrahi İşlemi Adım Adım Nasıl Uygulanır?

Ameliyat odasına alınan hasta için çoğunlukla belden aşağısının uyuşturulduğu spinal anestezi tercih edilebilir. Bu yöntemde hastanın bel kısmından yapılan küçük bir iğne ile alt bedeni tamamen uyuşturulur. Hasta operasyon boyunca uyanık kalır, doktoruyla iletişim kurabilir ancak belden aşağısında herhangi bir ağrı veya sızı hissetmez. Hastanın endişeli olduğu veya farklı tıbbi gerekliliklerin bulunduğu durumlarda ise genel anestezi uygulanarak hastanın tamamen uyutulması da sıklıkla tercih edilen bir diğer seçenektir.

Hazırlıklar tamamlandıktan sonra vücutta hiçbir kesi yapılmaz. Doktor, ucunda ışık, yüksek çözünürlüklü kamera ve sıvı kanalları bulunan ince, özel bir aletle doğrudan idrar deliğinden içeri girer. Ekrandaki net görüntüler sayesinde idrar kanalı, mesane iç yapısı ve prostatın anatomisi detaylı bir şekilde incelenir. Kesme işlemine başlamadan önce idrar tutmayı sağlayan kasların konumu dikkatlice belirlenir. Bu kasların korunması, hastanın ameliyat sonrasında idrarını normal şekilde tutabilmesi için en önemli adımlardan biridir.

Rezeksiyon, yani tıraşlama aşamasına geçildiğinde, tıkanıklığa yol açan prostat dokuları içeriden küçük dilimler halinde kesilmeye başlanır. Bu işlemi, bir elmanın içini oyarak kabuğuna doğru yaklaşmaya benzetebiliriz. İşlem prostatın dış kabuğuna ulaşana kadar, ortadaki kanal iyice genişletilene dek sürdürülür. Bu esnada açılan küçük kılcal damarlar enerji aletiyle anında dağlanarak kanama kontrol altına alınır. İçeride biriken ve serbestleşen prostat parçacıkları özel bir sıvı vakum sistemiyle mesaneden dışarı alınır. Çıkarılan bu dokular, içlerinde rastlantısal olarak gizlenmiş farklı bir hücre yapısı olup olmadığının incelenmesi için patoloji laboratuvarına gönderilir. İşlem bitiminde, içeride idrar akışını sağlamak ve iyileşme sürecini desteklemek amacıyla özel bir idrar sondası yerleştirilir.

TUR-P Sonrası Hastane Dönemi ve Sondalı Süreç Nasıl Geçer?

Ameliyat tamamlanıp hasta yatağına alındığında, mesaneye takılan sonda aracılığıyla sürekli bir sıvı sirkülasyonu başlatılır. Bu sonda genellikle üç farklı kanala sahiptir. Bir kanal sondanın içeride sabit durmasını sağlayan balonu şişirir, ikinci kanal içeriye temiz yıkama sıvısı verir, üçüncü kanal ise bu sıvıyı idrarla ve içerideki ufak kan sızıntılarıyla beraber dışarı taşır. Bu yıkama işleminin temel amacı, içeride iyileşmeye çalışan dokulardan sızabilecek ufak kanamaların mesane içinde pıhtılaşarak idrar yolunu tıkamasını önlemektir. Genellikle ilk saatlerde idrar rengi hafif pembemsi veya kırmızımtırak olabilir, ancak saatler ilerledikçe bu renk açılarak berrak bir görünüme ulaşır.

Sondanın hastanın vücudunda ne kadar kalacağı, alınan prostatın büyüklüğüne ve ameliyat sonrası idrarın berraklığına göre şekillenir. Modern cihazlar sayesinde çoğunlukla sonda süresi oldukça kısalmıştır ve birkaç gün içerisinde çekilir. Sonda çıkarıldıktan sonra hastanın kendi başına rahatça idrar yapabildiği, idrar akışının güçlendiği ve geride idrar kalmadığı test edilir. Bu süreçte hastanın idrar yaparken hafif yanma hissetmesi beklenen bir durumdur. Mesane uzun bir süre yüksek dirençle çalışmaya alıştığı için, aniden önündeki engelin kalkması başlarda sık tuvalete gitme ihtiyacı yaratabilir. Ancak mesane yeni duruma uyum sağladıkça bu his de giderek azalır.

TUR-P Sonrası Evdeki İyileşme Sürecinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Hastaneden taburcu olup eve dönüldüğünde prostatın iç kısmındaki cerrahi bölgenin tamamen iyileşmesi ve üzerinin pürüzsüz yeni bir hücre zarıyla kaplanması ortalama birkaç haftalık bir süreç gerektirir. Tıpkı cildimizdeki bir yaranın kabuk bağlayıp iyileşmesi gibi, prostatın iç kısmı da benzer bir iyileşme evresinden geçer. Bu nekahat döneminde idrar yaparken ufak tefek sızılar, hafif yanmalar veya idrarda zaman zaman pembelikler görülmesi iyileşme sürecinin doğal bir parçası kabul edilir.

Bu dönemi en rahat şekilde geçirmek için sıvı tüketimine büyük önem verilmelidir. Yeterli miktarda su içmek, mesanenin sürekli olarak doğal yollarla yıkanmasını ve idrar yolunun temiz kalmasını sağlar. Ayrıca bağırsak düzenine dikkat etmek son derece önemlidir. Kabız olup tuvalette ıkınmak, prostat bölgesindeki basıncı artırarak yeni iyileşen kılcal damarlar üzerinde baskı yaratabilir ve ufak kanamalara yol açabilir. Bu nedenle sebze, meyve ve lifli gıdalar ağırlıklı bir beslenme düzeni oluşturulması gerekir. İyileşme tamamlanana kadar ağır kaldırmak, zorlayıcı bedensel hareketler yapmak veya uzun süreli oturma gerektiren bisiklet gibi aktivitelerden kaçınmak şarttır.

Evdeki iyileşme sürecinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Bol su tüketimi
• Kabızlıktan korunma
• Lifli gıdalarla beslenme
• Ağır kaldırmaktan kaçınma
• Zorlayıcı egzersizleri erteleme
• Düzenli yürüyüş yapma
• Reçeteli ilaçları kullanma

TUR-P Operasyonunun Beklenen Yan Etkileri Nelerdir?

Her cerrahi müdahalede olduğu gibi, hastaların ameliyat öncesinde bilmesi gereken kendine özgü bazı süreçler ve yan etkiler bulunabilir. Bu konuda kişilerin en çok merak ettiği husus, cinselliğin nasıl etkileneceğidir. Prostat bölgesindeki sertleşmeyi sağlayan sinirler, bezin oldukça dış kısmından geçtiği için uygulanan bu işlem ereksiyon mekanizmasını çoğunlukla etkilemez.

Ancak operasyonun doğası gereği, orgazm sırasındaki meninin dışarı atılma şeklinde kalıcı bir değişiklik yaşanması beklenen bir durumdur. Normalde prostatın üst kısmındaki kaslar kasılarak meninin ileriye doğru fırlatılmasını sağlar. Ameliyatta tıkanıklığı açmak için bu bölge genişletildiğinden, orgazm anında sıvı ileriye doğru çıkmak yerine direncin daha az olduğu genişlemiş alana, yani mesaneye doğru kaçabilir. Bu sıvı daha sonra ilk idrarla birlikte dışarı atılır. Bu durum erkeğin aldığı hissi veya cinsel fonksiyonlarını bozmaz, sadece dışarı çıkan sıvının miktarını büyük oranda azaltır. Hastalar bu yeni duruma genellikle kolayca alışır.

Bunun yanında ilk haftalarda mesane hassasiyetine bağlı olarak aniden sıkışma ve tuvalete yetişemeden damlatma tarzı idrar kaçırmalar yaşanabilir. Bu durum pelvik taban kaslarının zamanla toparlanmasıyla birlikte genellikle azalarak kaybolur. Kalıcı idrar tutamama veya idrar kanalında sonradan darlık oluşması gibi durumlar ise özenli cerrahi teknikler eşliğinde oldukça nadir rastlanan durumlardır.

Operasyon sonrası süreçte karşılaşılabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Meninin geriye kaçması
• Geçici sıkışma hissi
• Damlama tarzı kaçırmalar
• İdrarda hafif pembelik
• Erken dönemde hafif yanma

TUR-P Tedavisini Geciktirmek Bedenimize Ne Tür Zararlar Verir?

İyi huylu prostat büyümesi, çoğu zaman yavaş ve sinsi ilerleyen bir süreçtir. Şikayetler zamanla, yıllar içinde yavaş yavaş arttığı için pek çok kişi bu durumu yaşlanmanın doğal bir getirisi olarak kabul edip tedaviyi erteleyebilir. Kulaktan dolma eksik bilgilerle cerrahiden kaçınmak ya da sürekli tuvalet aramaya alışmaya çalışmak, maalesef üriner sistemde geri dönüşü çok zor olan hasarlara kapı aralayabilir.

Tıkanıklık sürdükçe mesane kası her tuvalete gidildiğinde yüksek basınç altında çalışmaya devam eder. Aylar ve yıllar süren bu kronik zorlanma neticesinde mesane duvarında yapısal bozulmalar, kalınlaşmalar ve elastikiyet kaybı başlar. İlaçların yetersiz kaldığı evrede cerrahiyi reddetmek, mesane kasının giderek zayıflamasına neden olabilir. Böyle bir durumda ileride cerrahi karar verilip prostat tamamen temizlense dahi, gücünü yitirmiş ve laçkalaşmış bir mesane idrarı dışarı pompalayamaz hale gelebilir. Bunun sonucunda, tıkanıklık olmamasına rağmen hasta ömrünün geri kalanında idrarını boşaltmak için sürekli sonda kullanmak durumunda kalabilir.

Daha da önemlisi, içeride biriken ve bir türlü tam boşaltılamayan idrar, zamanla geriye, yani yukarıdaki böbreklere doğru basınç yapmaya başlar. Böbreklerde oluşacak sıvı birikimi ve yüksek basınç, sessizce ilerleyerek böbrek yetmezliğine kadar gidebilen son derece ciddi tablolar yaratabilir. Bu nedenlerden dolayı, gece sık tuvalete kalkma, idrarı başlatamama, tazyikte azalma veya mesaneyi tam boşaltamama gibi yakınmalarınız varsa bu durumu normalleştirmemeli ve vakit kaybetmeden klinik bir değerlendirmeden geçmelisiniz. Zamanında atılacak adımlar, doğru teşhis ve güncel cerrahi yöntemlerle uygulanacak tedavi sayesinde hem organlarınızın sağlığını güvenle koruyabilir hem de deliksiz bir uykuya ve konforlu, özgür bir yaşama yeniden kavuşabilirsiniz. Bedeni dinlemek ve zamanında müdahale etmek, sağlığınızı korumanın en güçlü anahtarıdır.